کلمات کلیدی :

تمارین تکمیلی سال اول متوسطه

 

نام دبیر : زهره حسینی آهق

نام آموزشگاه : دبیرستان دخترانه دولتی احمدیه  منطقه یک آموزش و پرورش استان تهران        شماره پرسنلی : 11434673

 سال تحصیلی 88 - 89

 

 

 

در تدریس پایه اول دبرستان شناخت موقعیت کلمات از نظر اعراب و نقش کلمات در جمله از ابتدای سال تحصیلی باید مد نظر دبیران محترم قرار گیرد در نگارش کتاب درسی به ظاهر در انتهای کتاب  مطالبی تحت عنوان مبتدا و خبر ، فاعل ، مفعول ، جار و مجرور آموزش داده می شود در حالیکه در تمارین  ارائه شده در دروسی مانند شناخت انواع ضمایر و معرب و مبنی ، شناخت موقعیت کلمات و ترکیب جملات بعنوان فعالیت تکمیلی جهت عمیق شدن آموزش در ذهن دانش آموزان ضروری و لازم است بنابراین از آنجا که دانش آموزان در سال سوم راهنمایی بصورت گذرا و مختصر با مفاهیم مبتدا و خبر ، جملات فعلیه و اسمیه ،فاعل و جارو مجرور آشنا شده اند و از سوی دیگر ممکن است این مطالب در صورت عدم تکرار و تمرین به تدریج  تا شروع دروس پایانی کتاب به فراموشی سپرده شود بسیار بجا و مناسب است که همراه با تدریس دروس و متناسب با آموزش قواعد صرفی  گذری بر ترکیب جملات نیز داشت بعنوان مثال در دروس ابتدای کتاب بعنوان یاد آوری در جملات ساده شیوه یافتن فاعل ، مبتدا ....... را آموخت وعلاوه بر تمارین درس  تمارینی بعنوان تمارین تکمیلی برای تثبیت آموزش درترکیب جملات به دانش آموزان ارائه نمود و با ترکیب جملات ساده در متن درس توجه دانش آموزان را به موقعیت کلمات در جمله های ساده عربی جلب نمود  همراه با  تدریس افعال ثلاثی مزید نیاز به حل تمارین تکمیلی پیرامون تأ ثیر باب های ثلاثی مزید در تغییر معنای افعال از نظر لازم و متعدی بودن و راه تشخیص این افعال ، فاعل  و مفعول آنها در جملات وجود دارد پس در تمارین کتاب درسی به هنگام یافتن افعال ثلاثی مزید و باب های آن بهتر است دانش آموزان لازم یا متعدی بودن افعال را با توجه به باب آنها و معنای آنها مشخص نمایند و آنگاه فاعل و مفعول را در افعال متعدی و فاعل را در افعال لازم مشخص نمایند .

 در تدریس ضمایر پس از صرف هر یک از ضمایر متصل و منفصل و آشنایی با معنا و شکل آنها بهتر است به رفعی و نصبی و جری بودن آنها با توجه به نقش ضمایر در جملات اشاره کرد  با این شیوه علاوه بر آموزش ضمایر ذهن دانش آموزان را برای ترکیب جملات ، آموزش عمیق دروس پایانی کتاب و ترجمه صحیح متون آماده می کنیم و برای آموزش بهتر تهیه جدولی به شیوه ی زیر مناسب و بجا است است

 

 

دانش آموزان در حل تمارین درس به هنگام تشخیص نوع ضمایر از نظر متصل و منفصل بودن با توجه به معنای جملات و جداول فوق الذکر نقش ضمایر را نیز بعنوان فعالیت تکمیلی مشخص می نمایند با این شیوه ترجمه جملات همراه با تحلیل صرفی و ترکیب آنها آموزش داده می شود و ناخودآگاه دانش آموزان به اهمیت آموزش قواعد عربی و هدف از فراگیری آن پی می برند

اصولا تدریس درس معرب و مبنی بدون توجه به نقش کلمات در جملات امکان پذیر نیست پس قرار گرفتن  یک کلمه ی معرب در نقش های اعرابی مختلف و یک کلمه ی مبنی در نقش های اعرابی مختلف حائز اهمیت است و بهتر است جدولی مانند جدول زیر برای آن تهیه گردد و آنگاه بعنوان فعالیت تکمیلی از دانش آموزان بخواهیم که جملات دیگری را از کتاب درسی پیدا کنند و همراه با تعیین مبنی یا معرب بودن کلمات آن نقش و اعراب اصلی و محلی را نیز مشخص کنند :

 

 

 آنگاه بعنوان مثال ده جمله از تمارین کتاب درسی تعیین گردد تا دانش آموزان در جدولی مانند جدول فوق نقش و اعراب آنها را تعیین نمایند .

چنانچه ملاحظه می گردد هر چند به ظاهر دروس مربوط به ترکیب جملات در دو درس پایانی کتاب لحاظ شده است لیکن از ابتدای سال تحصیلی تمارین تکمیلی در زمینه ترکیب همراه با تدریس دروس سال اول متوسطه ضروری است .

                  

نام درس:عربی (2)سایر                                                به نام خدا                                 نمره به عدد:

تاریخ امتحان:  /10/88                 دبیرستان ومرکز پیش دانشگاهی شهیده محبوبه دانش             نمره به حروف:

مدت امتحان: 75 دقیقه                            سال تحصیلی 89-88(نیم سال اول)                         نام وامضادبیر:

                                                        تعدادصفحه: 2    تعداد سؤالات:12

 

نام ونام خانوادگی:                                            نام دبیر:                                            کلاس:               

                                      «جواب ها درپاسخنامه واردشود»                                           

1- للترجمة:                                                                                                                   بارم             

 الف) تـَحـَمـَلَّ شمـّاسٌ تعذیباً شدیداً فـَأمَره الرّسولُ (ص) بالهجرةِ إلی الحبشةِ.                                             3 

ب) لقـَد تـَعـَلـَّمتُ أشیاءَ فی مدارس عدیدةٍ ،هذهِ هی شریعةُ الحیاةِ.

ج) حرکةُ الأرض ِلیست مخفیـَّةً علی أحدٍ وقصـّةُ غالیلة مشهورةٌ.

د) اُطلبِ العلمَ ولاتکسلْ فما       أبعدَ الخیرَ علی أهل ِالکسل ِ.

ه) لیسَ عندی هذا المقدارُ ولکن إصبِرْ حتـّی آخذَ راتبی.                   

و) لیعلـَم ِالإنسانُ أنَّ جمیعَ الکائناتِ مسخـَّرةٌ لـَه.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2-الف)الغضاضة:بالفارسیة.......ب)میدان:بالعربیة...........ج)الحسنة:المضاد....... د)بهیج:المترادف............         1

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3- إنتخب:                                                                                                                    5/1

الف) کأشجارِزَیتوننا فی الجلیل               نموتُ علی أرضنا واثقین

1- مانند درختان زیتون ،مادرالجلیل بااطمینان روی سرزمینمان جان می سپاریم.

2- مانند درختان زیتون، مادرالجلیل بااطمینان روی سرزمینمان جان خواهیم سپرد.

 

ب)‌‌العلمُ والدینُ جناحان ِللإنسان لایقدرُ علی الطیران إلا بهما.

1- علم ودین برای انسان دوبال هستند که فقط باآن دو می تواند پرواز کند.

2- علم ودین دوبال پروازند که اوجز باآن دوقادربه پریدن نیست.

 

ج) کأنَّ السـّماء قبـَّةٌ فوقَ روؤسنا.

1- گویی آسمان خیمه ای بالای سرما بود.       2- گویی آسمان مانند خیمه ای بالای سرهای ماست.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4- الف) صحح الأخطاء فی الترجمة:                                                                                         1

- لیت َالمسلمینَ یستیقظونَ من نوم الغفلةِ ویأخذونَ مشعلَ الهدایة بأیدیهم.

- شاید مسلمانان ازخواب غفلت بیدارمی شدند وچراغ رابه دستشان گیرند.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب)أکمل الترجمةَ:                                                                                                                1

1-کانت شرکةٌ تعلنُ منذُ مدةٍ عن حاجتها إلی موظفٍ لائق ٍ.

- ازمدتی قبل ........به خاطرنیازش به کارمندی شایسته ........ .

 

2- أیـّها المکارُ لقد أُتلفَ مالی . ای حیله گر مالم تلف ............  

.

3- الإنسانُ حینَ یعتمدُ علی غیره لن یعمل عملاً هاماً.

- انسان موقعی که بردیگری تکیه می کند عمل مهمی راانجام .............   .

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5- للتعریب:الف) درس ششم:                   ب) زمین سرسبزاست.                                                     1

نام ونام خانوادگی:                                       نام دبیر:                                      شماره صندلی:

 

6- عیـّن: الف) المعارف ونوعها:      - ماکانَ المدیر قدقـُبِلَ أحداً منهم.                                               5/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب) العلامات(فرعی – تقدیری- محلـّی) : - قالَ القاضی: إحتـَرِمْ ذا العلم ِوعلماءَ إیرانَ.                                  1

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ج) أفعال المضارعة وإعرابها:                                                                                                 1

1- الکفـّارُ لم یؤمنوا بما أنزَلَ اللهُ.              2- حاوَلت الطالباتُ أنْ یـَجهتدنَ فی سبیل النـّجاح.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

د) الصفة والمضاف إلیه:   - ظهرَت أشعهُ القمرِالفضـّیهُ.                                                                5/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ه) إسم الأفعال الناقصة وخبرها: - لیسَ الأعداءُ قادرینَ أن یـَتـَسلـَّطوا علینا.                                            5/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

7- صحح الأخطاء فی العبارات التالیة:                                                                                       1

الف) للنباتاتِ فوائدٌ کثیرٌ.             ب) النجاحُ فی الحیاةِ تـَتـَرتَّبُ علی التـَّحلی ِ الأخلاق ِالفاضلةِ.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

8- غیـّرالجملة: الف) إلی المبنی للمجهول: - بـَعـَثَ اللهُ النـّبیَّ(ص).                                                 75/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب) مع إنَّ:    -الإسلامُ دینُ العبادةِ.                                                                                         5/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

9- اُکتب: الف) إعراب الکلمات التی تحتها خط:  - اللهُ رَزَقـَنـَا توفیقَ الطاعة ِ.                                           1

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب) التحلیل الصرفی :الله:......................رزَقـَنا:.........................توفیق:......................              75/0

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

10- شکـّل للکلمات التی تحتها خط: یـَرفعُ الله درجات المؤمنینَ.                                                         5/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

11- إقرأ النـّص التالی ثمَّ أجبْ عن الأسئلة:                                                                              5/2

- نـَهَضَ عقیلٌ وذهبَ نحوَ دارِالحکومةِ لکی یـَحصُلَ علی مالٍ .یا علیُّ! جئتُ إلیک لأتـَکـَلـَّمَ حـــــــولَ مشاکلــــی

 فی الحیاةِ وعندَما جـَلـَسوا علی المائدةِ لـِیتـَناولوا الطـَّعامَ ما وجدَ عقیلٌ شیئاً إلا الخبزَ والمـِلح . تـَعجـَّبَ کثیراً

 ورجعَ إلی منزله.

الف) أینَ ذهبَ عقیلٌ؟                     ب) لماذا ذهبَ عقیلٌ إلی دارِالحکومةِ؟    ج) ماقال عقیلٌ لأخیه ؟                             د) أینَ جلسَ عقیلٌ؟                         ه) ماذا شاهدَ عقیلٌ فی المائدةِ؟  

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

12- أکمل الفراغ:                                                                                                               1

الف) یجتهدُ .............. المدارس ِفی التعلیم.( معلـّمتان ِ- معلـّمان ِ- معلـّّما)

ب) لا............ مع الظـّلم ِ.(الربحَ- ربحاً- ربحَ)

ج) المؤمنونَ لا.............  باللهِ شیئاً.( یشرکْ- یشرکونَ- یشرکوا)

د) أسألـُکَ أنْ ......... الجنةَ برحمتکَ.(تـُدخلی- تـُدخلنَ- تـدُخِلـَنی)                          

أرجولکنَّ التوفیق

 

 

 

نام درس:عربی (2)سایر                                                به نام خدا                                 نمره به عدد:

تاریخ امتحان:  /10/88                 دبیرستان ومرکز پیش دانشگاهی شهیده محبوبه دانش             نمره به حروف:

مدت امتحان: 75 دقیقه                            سال تحصیلی 89-88(نیم سال اول)                         نام وامضادبیر:

                                                        تعدادصفحه: 2    تعداد سؤالات:12

 

نام ونام خانوادگی:                                            نام دبیر:                                            کلاس:              

 

                             «پـــاسخنــــامــــــه»                                      

1-الف)............................................................................................                               3

 

 ب)............................................................................................

 

 ج).............................................................................................

 

 د)..............................................................................................

 

 ه)..............................................................................................

 

 و).............................................................................................

 

***********************************************************************************************

2- الف).........         ب)...........           ج).............         د)...................                                1

 

***********************************************************************************************

3- الف).........        ب)  ..........          ج)............                                                             5/1

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4)الف).............  ،   ..................   ،....................  ،.....................                                      1

 

***********************************************************************************************

ب- 1)............        ...................     2)......................    3)....................                           1

 

***********************************************************************************************

5-الف).........................       ب)...............................                                                       1

 

***********************************************************************************************

6- الف)......... ، ...............                                                                                            5/0

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب) ...............         ......................        .....................        .........................                   1

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ج) 1-..............‌. ،..................                 2-.................. ، ....................                            1

 

 

نام ونام خانوادگی:                                            نام دبیر:                                      ص:2

 

د)الصفة:..............          المضاف إلیه:.....................                                                          5/0

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ه) إسم :...............           خبر:.......................                                                                 5/0

 

***********************************************************************************************

7- الف)...............      .....................        ب).....................     ....................                      1

 

***********************************************************************************************

8- الف).......................................                                                                              75/0

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب) ..................................                                                                                          5/0

 

***********************************************************************************************

 

9- الف) الله:...............  رَزَقـَنا :..................... توقیقَ:.................  الطاعة:.................                1

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ب) الله:..................................................................                                                    75/0

 

 رَزَقـَنـَا :........................................................................

 

توفیق :...........................................................................  

 

***********************************************************************************************

10- الله                           درجات                                                                                    5/0

 

***********************************************************************************************

11- الف).........................................         ب)................................................               5/2

 

ج).................................................          د)................................................

 

ه)..................................................

 

***********************************************************************************************

 

12- الف).............  ب)..................ج)................د)....................                                          1

 

أرجولکنَّ التوفیق

 

 

 

نمونه سوال عربی 2

نام درس:عربی (2)سایر                                                به نام خدا                                 نمره به عدد:

تاریخ امتحان:  /10/88                 دبیرستان ومرکز پیش دانشگاهی شهیده محبوبه دانش             نمره به حروف:

مدت امتحان: 75 دقیقه                            سال تحصیلی 89-88(نیم سال اول)                         نام وامضادبیر:

                                                        تعدادصفحه: 2    تعداد سؤالات:12

                                              «کلیـــــــــــد»

1- ترجمه ی روان نوشته شود.                                                           هرجمله 5/0(3)

2- الف) لطافت- تازگی        ب) الساحة         ج) السیئة       د) جمیل- حسن     هرکدام 25/0(1)

 

3- الف)  1            ب)  1             ج) 2                                          هرکدام 5/0(5/1)

 

4- الف) کاش- شوند-هدایت-  دستهایشان                                               هرکدام 25/0(1)

ب) ا- شرکتی- آگهی می کرد  2- شده است      3- نخواهد داد                     هرکدام 25/0(1)

 

5- الف) الدرس السادس           ب) الأرضُ مـُخضرّةٌ.                                 هرکدام 5/0(1)

 

6- الف) المدیر(معرفه به ال) -  هم(معرفه به ضمیر)                                   هرکدام 25/0(5/0)

 

ب) القاضی(تقدیری)- أنتَ درإحترم(محلی)- ذا(فرعی)- إیران(فرعی)                 هرکدام 25/0(1)

 

ج) لم یؤمنوا(مجزوم باحذف نون)- أن یجتهدنَ( منصوب باإعراب محلی)             هرکدام 25/0(1)

 

د) القمر(مضاف إلیه)- الفضیة(صفت)                                                     هرکدام 25/0(5/0)

 

ه) الأعداءُ(إسم)- قادرینَ(خبر)                                                             هرکدام 25/0(5/0)

7- الف) فوائدُ- کثیرةٌ           ب) یتـَرتـَّبُ- التحلی                                      هرکدام 25/0(1)

 

8-الف ) بـُعِثَ النـّبیُّ(ص).(مجهول کردن فعل- حذف فاعل- آوردن مفعول به جای نائب فاعل)هرکدام25/0 (75/0)

ب) الإسلام را منصوب کردن- دین هم مرفوع باقی ماندن                             هرکدام 25/0(5/0)

 

9- الف)الله(مبتدا ومرفوع)- رزقنا(خبرومحلاً مرفوع)- توفیق(مفعول ومنصوب)- الطاعة(مضافٌ إلیه ومجرور)                                                هرکدام 25/0(1)

 

ب) برای هرکدام نوشتن 5 مورد                                                           هرکدام 25/0(75/0)

 

10- الله ُ         درجات ِ                                                                   هرکدام 25/0(5/0)

 

11- الف) ذهبَ عقیلٌ إلی دارالحکومةِ.                  ب) ذهب نحودارالحکومةِلکی یحصلَ علی مالٍ.

ج) قال:جئتُ إلیک لأتکلم حول مشاکلی فی الحیاة.       د) جلسَ عقیلٌ علی المائدةِ.                                                                 

 ه) شاهد الخبزَوالملحَ.                                                                       هرکدام 5/0(5/2)

 

12- الف) معلما    ب) ربحَ       ج) یشرکونَ      د) تدخلنی                          هرکدام 25/(1 )

 

 

نمونه سوال عربی اول دی ماه 88 - 89

 

به نام خدا

آموزش و پرورش منطقه 1 تهران

نام : نام خانوادگـﯽ : درس : عربـﯽ

پایه : اول رشته : عمومـﯽ کلاس :

تاریخ : 17/10/88 ساعت : 8 صبح مدّت : 75 دقیقه

نام دبیر : حقیقـﯽ امتحان : پایان ترم اول تعداد صفحه : 3

دبیرستان و پیش دانشگاهـﯽ دخترانه ﯼ زهره تهرانـﯽ

 

 

 

ردیف                                                                                                                                                      بارم

   1    للترجمة :

         الف- هَبْ لی حُکما ً و ألـْحِقـْنی بالصّالِحین .                                                                          5/0

 

         ب- تـَعَلـَّـمُـوا القـرآنَ فإنـّهُ أحْسَـنُ الحَـدیث .                                                                           5/0

 

         ج- أمیرُالمُؤمنینَ ^(ع) تـَرَوَّحَ بـِکـُمِّــهِ قبلَ الصّلاة .                                                                     5/0

 

         د- نَهَضَ أوَیسٌ حَزیناً وقالَ : والِدَتی بانتظاری .                                                                      5/0

 

         هـ- سَمِعْتُ أنَّ موسَـﯽ دَعا قارونَ إلـَﯽ طریق الحَقّ .                                                                 5/0

 

         و- هَل تَعْرفینَ بائعَ الصُّحُف؟ هُوَ أسْوَة ٌفی الاجتهاد .                                                                 5/0

 

   2    اکتب للکلمات :                                                                                                            1

                        اِبْتـَعَدَ (بالفارسیة) : .....................              گرما (بالعربیة) : .......................

                        الجَزیل (المرادف) : ....................              عُسْر(المتضاد) : ........................ 

  3     عین الترجمة الصحیحة :                                                                                                5/1

         الف- مُشاوَرَة ُالمُشفق الجاهِل خطرٌ .

              مشورت کردن با دلسوزنادان ، خطرناک است .          مشورت کننده ﯼ دلسوزنادان شده خطر دارد . 

         ب- قـَرُبَ الغزالُ مِنَ الذئب .

               آهو از گرگ فاصله گرفت .                                آهو به گرگ نزدیـﮏ شد .  

         ج- لایَسْتسْلِمُ الأحرارُ للظلم .  انسان هاﯼ آزاده در برابر ستم ..................

               تسلیم نشدند                           تسلیم نمـﯽ شوند                    نباید تسلیم شوند

  4     عَیِّن المفرد و المثنـﯽ و الجمع ثم اذکر مُفردَ الجمع :                                                                   1

           عِلم :                                    أرکان :                                    بحرین :

 

  5    صَحِّح الأخطاء فی الترجمة :                                                                                             2

         الف- رَزَقـَهُ الله ُ وَلدا ً صالِحا ً .                         روزﯼ داد خداوند فرزندﯼ شایسته .

 

         ب- هَؤلاءِ وَجَدوا السَّعادة َفی مُساعَدَةِ الآخَرین .     آنان خوشبختـﯽ را در کمک به دیگران مـﯽ یابند .

 

  6    عَیِّن الأفعال المزیدة و اذکـُرْ مَصادرها :                                                                                 2

         الف- رَبَّنا أفـْرغ ْعلینا صَبرا ً و ثـَبِّـتْ أقدامَنا .   

 

         ب- اِنـْعَقدَت الحَفلة ُ لکِنَّ عَلِیا ً تـَکاسَلَ فی حُضوره .

 

  7    اِمْلأ الفراغ حسب الترجمة :                                                                                              1

         الف- اِرْجِعی إلـﯽ رَبِّک .           به سوﯼ پروردگارت ....................

         ب- الله غافِرُ کلِّ ذَنبٍ .             خداوند .................. هر گناهـﯽ است .

         ج- پس ازاجراﯼ نمایش نامه مراسم آغازشد .    بَدَأت المَراسیمُ بَعدَ إجراءِ ................(مَسرَحِیّة، أنشودة)

         د- این پیراهن ، ارزان تر است .             هذا القمیص ................... (رَخیص ، أرْخَص)

 

  8    عَیِّن المُشتقات و اذکر أنواعها :                                                                                          2

                                           ذهَبَ مُحمَّدٌ بَعدَ المَغرب إلـﯽ بَیتِ عَلامَةٍ فـَرِحا ً .

 

  

  9    املأ الفراغ :                                                                                                              5/2

        الف- بَشـَّرَ  اسم الفاعل   ......................                   ب- خَلـَقَ  اسم المفعول  .....................

        ج- ........................ الحَقَّ بالباطل . ( فعلُ نَهی من "تـَلـْبـِسونَ")

        د- نحن .................... صُعوبَة الحَیاة . ( تـَحَمَّلتُ ، تَحَمَّلنا )

        هـ- اللهُمَّ ................... القائلُ . (أنتِ ، أنتَ ، هم)

        و-

 

 

 10   اقرأ النص التالی ثم أجب عن الأسئلة :

      أرسَلَ رَجُلٌ وَلدَهُ إلـﯽ خارج البَلدِ لِکسْبِ التجارب . فلمّا خَرَجَ الولدُ مِنَ البَلد شاهَدَ ثعلبا ً مریضا ً. فقالَ فی

   نفسِه : هُوَ یَنتظِرُ الآخَرینَ !

   الف- لماذا أرسَلَ الرّجل ولدَه إلـﯽ خارج البلد ؟                                                                        5/0

   ب- متـﯽ شاهَدَ ثعلبا ً مریضا ً ؟                                                                                         5/0

   ج- هل الثعلبُ کانَ سالما ً ؟                                                                                              5/0

   د- ماذا قالَ الولدُ فی نفسه ؟                                                                                              5/0

   هـ- عَیِّن صفة مشبهة (من النص) : …………………                                                         25/0

   و- اُکتبْ فِعلا ً مِن باب "افتعال" (من النص) : ……………….                                                25/0

  

  11  الف- أعْرب الکلمات التی أشیر إلیها بخط :                                                                              1

                    1- طرق أوَیْس باب البیتِ .              2- هُوَ رَجل ظالمٌ فی المَدینة .

 

 

        ب- عَیِّن الصّحیح فی التحلیل الصرفی :                                                                                5/0

            طرَقَ :

                    الف- فعل ماض ، للغائبة ، مزید ثلاثی

                    ب- فعل ماض ، للغائب ، مجرد ثلاثی

                    ج- فعل أمر ، للغائب ، مجرد ثلاثی

             ظالم :

                    الف- فعل ، مفرد ، مؤنث ، جامد   

                    ب- اسم ، جمع تکسیر ، مذکر ، مشتق(اسم مفعول)

                    ج- اسم ، مفرد ، مذکر ، مشتق(اسم فاعل مجرد) 

 

أرجو لکن التوفیق

حقیقی

 

کلید نمونه سوال عربی اول

 

به نام خدا                                

                                                                     آموزش و پرورش منطقه 1 تهران                      کلیـد سـؤالات          

دبیرستان و پیش دانشگاهـﯽ دخترانه ﯼ زهره تهرانـﯽ

نام : نام خانوادگـﯽ : درس : عربـﯽ

پایه : اول رشته : عمومـﯽ کلاس :

تاریخ : 17/10/88 ساعت : 8 صبح مدّت :75 دقیقه

نام دبیر : حقیقـﯽ امتحان : پایان ترم اول تعداد صفحه : 3

  

ردیف                                                                                                                                                    

   1   للترجمة : (هرجمله ﯼ صحیح 5/0، جمعا ً 3 نمره)

         الف- به من حکمت و دانشـﯽ ببخش و مرا به نیکوکاران ملحق کن .

         ب- قرآن را یادبگیرید ، زیرا آن بهترین سخن است .

         ج- امیرمؤمنان(ع) خود را با آستینش خنـﮏ کرد (یا: باد زد) .

         د- اویس با ناراحتـﯽ بلند شد و گفت : مادرم منتظرم است .

         هـ- شنیدم که موسـﯽ قارون را به راه حق دعوت کرد .

         و- آیا روزنامه فروش را مـﯽ شناسـﯽ ؟ او نمونه اﯼ در تلاش و کوشش است .

   2    اکتب للکلمات : (هر مورد 25/0 ؛ جمعا ً 1 نمره)                             

         دور شد ؛ الحَرّ (الحرارة) ؛ الکثیر ؛ یُسر    

  3     عین الترجمة الصحیحة : (هر مورد 5/0 ؛ جمعا ً5/1نمره)                                                                                        

         الف- مشورت کردن با دلسوزنادان ، خطرناک است .// ب- آهو به گرگ نزدیـﮏ شد . // ج- تسلیم نمـﯽ شوند                  

  4     عَیِّن المفرد و المثنـﯽ و الجمع ثم اذکر مُفردَ الجمع : (هر مورد 25/0 ؛ جمعا ً 1 نمره)                                                                    

         عِلم : مفرد؛ أرکان : جمع مکسر ، مفرد آن رُکن ؛ بحرین : مثنـﯽ

  5    صَحِّح الأخطاء فی الترجمة : (مشخص نمودن مورد اشتباه25/0، تصحیح آن25/0؛ جمعا ً 2نمره)

         الف- روزﯼ داد         انتقال به پایان جمله ؛  به او         افزودن بعد از"خداوند"

         ب- آنان           اینان ؛ مـﯽ یابند         یافتند

  6    عَیِّن الأفعال المزیدة و اذکـُرْ مَصادرها : (مشخص نمودن فعل مزید 25/0، نوشتن مصدر25/0؛ جمعا ً 2نمره)

         الف- أفـْرغ ْ : إفراغ ؛ ثـَبِّـتْ : تثبیت ؛ ب- اِنـْعَقدَت : انعقاد ، تـَکاسَلَ : تکاسُل

  7    اِمْلأ الفراغ حسب الترجمة : (هر مورد 25/0 ؛ جمعا ً 1 نمره)                                                           

         الف- بازگرد؛ ب- آمرزنده؛ ج- مَسرَحِیّة؛ د- أرْخَص

  8    عَیِّن المُشتقات و اذکر أنواعها : (ذکر مشتق 25/0؛ نوع آن 25/0؛ جمعاً 2 نمره)

         مُحمَّدٌ : اسم مفعول مزید ، المَغرب : اسم زمان ، عَلامَةٍ : اسم مبالغه ، فـَرِحا ً : صفت مشبهه  

  9    املأ الفراغ : (هر مورد 25/0 ؛ جمعا ً 5/2 نمره)                                                                                                              

        الف- مُبَشـِّر؛ ب- مَخلوق؛ ج- لا تـَلبـِسوا؛ د- تَحَمَّلنا؛ هـ- أنتَ؛ و- مضارع ،مثنـﯽ مذکریا مؤنث مخاطب،جالِـسا ،

         مفاعلة ، جَلسَ 

 

 10   اقرأ النص التالی ثم أجب عن الأسئلة : (جمعاً 5/2نمره)

   الف- لِکسْبِ التجارب . 5/0 نمره ؛ ب- لمّا خَرَجَ الولدُ مِنَ البَلد . 5/0نمره ؛ ج- لا،الثعلبُ کانَ مریضا ً.

   (یا:لا، ماکان الثعلب سالماً.) 5/0نمره ؛ د- قالَ فی نفسِه : هُوَ یَنتظِرُ الآخَرینَ . 5/0نمره ؛                                                                                    

   هـ- مریضاً 25/0؛ و- یَنتظِرُ 25/0

 

  11  الف- أعْرب الکلمات التی أشیر إلیها بخط : (هرمورد 25/0 ؛ جمعا ً 1 نمره)

        1- طرق : فعل ،  باب : مفعول و منصوب ؛ 2- رَجل : خبر و مرفوع ، فی المَدینة : جار و مجرور

        ب- عَیِّن الصّحیح فی التحلیل الصرفی : (هرمورد 25/0 ؛ جمعا ً 5/0 نمره)  

            طرَقَ : ب ؛ ظالم : ج

                 

 

و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

حقیقـﯽ

 

 

 

نمونه طرح درس فرآیند مدار عدد و معدود

طرح درس روزانه

مبتنی بر رویکرد طراحی آموزشی فرایند مدار

 

عربی دوم دبیرستان

ادبیات وعلوم انسانی

 

عدد و معدود و احکام آن

 

 

 

تهیه وتنظیم :

 

اطهره متقی خضری

دبیر عربی منطقه یک تهران

دبیرستان پروین اعتصامی

سال تحصیلی 89 - 88

بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمه :

آنگاه آموزگاری گفت : باما از آموزش سخن بگو و او گفت : هیچ کس نمی تواند چیزی را برای شما آشکار کند مگر آنچه را که در سحر گاه دانش شما نیم خفته بوده باشد ‍.آموزگاری که درسایه ی معبد در میان شاگردانش راه می رود ، از دانش خود چیزی به آنها نمی دهد ، از ایمان خود و از مهر خود می دهد . اگر براستی دانا باشد از شما نمی خواهد که به خانه ی دانش او در آیید . شما را به آستانه ی ذهن شما راهبری می کند . آن که در دانش اعداد استاد است می تواند برای شما از جهان وزنها و اندازه ها سخن بگوید ولی نمی تواند شما را به آن جهان ببرد ...........

                                                                                       جبران خلیل جبران

طراحی آموزشی فرایند مدار :

همان طرح درس معلم است اگر مبتنی باشد بر :

نظریه ی سیستمها ، نظریه های یادگیری ، نظریه های آموزشی ،روشها و دستورهای طراحی آموزشی ،ارزشیابی آموزشی ،روشهای مدیریت یادگیری ، فناوری اطلاعات ،طراحی رسانه های آموزشی و دانش تخصصی حوزه ی آموزشی .

مهندس رستمی نژاد ـ همایش آشنایی با روشهای تدریس با رویکرد فرایند مدار  

 

موضوع طرح درس :

عدد ــــ درس دهم عربی دوم دبیرستان ـــــ ادبیات وعلوم انسانی

ویژگی های درس عدد :

1)      این درس به دلیل ساختار و متن آن ، پیوند زبان عربی رابا علم ( ریاضیات ) برقرار می کند . وجهی که غالباً به دلیل غلبه ی متون ادبی واخلاقی و دینی ، کتابهای زبان عربی را یکنواخت وکسل کننده کرده است .

2)      اهمیت کاربرد بحث عدد در مکالمه ی زبان عربی (بیوگرافی ، خرید ، تجارت ، ساعت، عدد ، قیمت و........... )

3)      در متن کوتاه درس ، (هل تعلم ) به خوبی می توان قابلیت زبان عربی را در ارائه ی متون علمی بیان کرد و در مورد زنده بودن زبان عربی حتی در مجامع علمی دنیا صحبت کرد .

4)      شاید بتوان گفت که قواعد اعداد ، یکی از معضلات آموزش زبان عربی است وبرخی معلمان و دانش آموزان از آن گریزانند . ولی تجربه ثابت کرده است اگرآموزش بر پایه ی دانش آموز محوری و روش فعال استوار گردد ، فرایند آموزش برای معلم و دانش آموز ،جذاب ،گیرا ومؤثر خواهد بود .

با تشکرـ اطهره متقی خضری

کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی

منطقه یک تهران ـ دبیر عربی دبیرستان پروین اعتصامی

سال تحصیلی  89 ـ88

مشخصات طرح درس : 

عنوان درس : عدد

موضوع درس : عدد و معدود واحکام آن

زمان جلسه : 90 دقیقه

صفحات کتاب : 117 ـ 110

کتاب : عربی دوم ادبیات وعلوم انسانی

منبع مطالعه : کتاب "اللغه العربیه الحدیثه " تالیف دکتر محمد علی آذر شب

مدرس : اطهره متقی خضری

اهداف کلی (نهایی) :

 

1 ـ آشنایی با اعداد یک تا دوازده در زبان عربی و چگونگی کاربرد آنها

2 ـ آشنایی با مصادیق کاربرد عدد در قرآن کریم ، روایات وعلوم تجربی و ریاضی با تاکید بر شگفتی های آفرینش

 

اهداف جزئی (مرحله ای ) :

فعالیتهای قبل از تدریس :

 

الف )  تدوین هدفهای جزئی  :

 

1 ـ آموزش شمارش اعداد

2 ـ آموزش قواعد عدد و معدود (توجه به اعراب معدود و جنس معدود )

3 ـ آشنایی با اعداد مفرد و مرکب

4 ـ کار برد عدد در قرآن کریم و روایات

5 ـ آشنایی با اعراب عدد  ـــ نقش عدد در ساختار جمله ( به عنوان فاعل ، مفعول به  و ............ )

6 ـ توانمندی ترجمه ی اعداد در متون گوناگون

7 ـ کاربست اعداد در مکالمات ساده و  روز مره

 

ب ) تدوین هدفهای رفتاری ( اجرایی ) :

 

انتظار می رود دانش آموز پس از پایان درس به امید خداوند بتواند :

1 ـ اعداد یک  تا دوازده را به عربی بشمارد . ( مذکر و مؤنث ) ( دانش )

2 ـ اعراب معدود را بیان کند . (دانش )

3 ـ عدد و معدود را در جمله تشخیص دهد . (موقعیت جدید ) (درک و فهم )

4 ـ مطابق با قواعد آموخته شده عدد ومعدود را به طور صحیح بنویسد . (موقعیت جدید ) ( درک و فهم )

5 ـ عدد یا معدود مناسب را برای جمله انتخاب کند .(موقعیت جدید ) ( درک و فهم )

6 ـ غلط های عدد و معدود راتصحیح کند . ( موقعیت جدید ) (درک و فهم )

7 ـ جمله های دارای عدد ومعدود رابه عربی ترجمه کند (موقعیت جدید ) ( کاربرد )

8 ـ اعداد ترتیبی را ترجمه کند . ( درک وفهم )

9 ـ تمرینات درس را حل کند . (درک و فهم )

10 ـ عدد و معدود را در جملات ساده ی مکالمه ی روزمره به کارگیرد . (کاربرد )

11 ـ اعداد آموخته شده را تجزیه کند . (تجزیه )

12 ـ نقش و اعراب اعداد را در جملات تشخیص دهد . (تجزیه )

13 ـ نگارش متن یا مقاله ی کوتاهی در باره ی نقش اعداد در زندگی روز مره (ترکیب )

 

فعالیتهای حین تدریس : (مراحل تدریس )

 

الف ) حضور وغیاب و کارهای مقدماتی :

          روشها وفعالیتهای پیشنهادی :به منظور جلب توجه دانش آموزان به بحث عدد ، حضور وغیاب راتا نفر دوازدهم به زبان عربی انجام می دهیم .مانند :

التلمیذه الواحده ،السیده مریم حمیدی . التلمیذه الثانیه ، السیده زهرا مرادی. و.........

وسایل مورد نیاز : دفترحضورو غیاب

فعالیت معلم :سخنرانی با تاکیدبر واژه های الواحده ،الثانیه و ..........

فعالیت دانش آموز : گوش دادن فعال ، زیرا اولین باری است که معلم به این روش حضور وغیاب می کند .

زمان : 5 دقیقه

 

ب ) بررسی فعالیتها و تکالیف دانش آموزان :

روشها وفعالیتهای پیشنهادی :

چون انجام تمرین های درس9 اختیاری است ،رفع اشکال می کنیم و دانش آموزی که تمام ابیات یا تعدادی از بیت های شعر "الحمامه و الصّیاد" را حفظ کرده است ، امتیاز ویژه می دهیم .

تمرین صفحه ی 105 و 106 را که خواسته بودیم داوطلبانه و به صورت دست سازه به کلاس بیاورند ، به تابلوی کلاس نصب کرده امتیاز آنرا می دهیم .

وسایل مورد نیاز : ابیات شعر" الحمامه والصیاد " را در بیت های جداگانه در مقواهای جداگانه نوشته ، تا در صورت فراموشی  به دانش آموز داوطلب حفظ نشان دهیم . دست سازه های دانش آموزان

فعالیتهای معلم : رفع اشکال و توضیح

فعالیتهای دانش آموز : رفع اشکال آنها توسط خودشان به صورت پرسش و پاسخ و کار گروهی

زمان : 10 دقیقه

 

ج ) توجه به پیش نیازهای درسی :

 

1ـ شناخت مذکر و مؤنث

2 ـ شناخت مفرد و مثنی وانواع جمع

3 ـ شناخت اعراب و توانایی شناخت اجزای جمله

4ـ معرب و مبنی

 

د ) ارزشیابی تشخیصی :

روشها و فعالیتهای پیشنهادی : در نصف برگه ی کاغذ A4 سؤالاتی مانند سؤالات زیر، آماده کرده ایم . آنها را میان دانش آموزان توزیع می کنیم تا به صورت گروهی (یا انفرادی ) پاسخ دهند:

1 ـ للترجمه : رایت معلمین ـ فیها کتب . .................

2 ـ للاعراب و التحلیل الصرفی : جاءت تلمیذات . کتبت بالقلمین . ...............

3 ـ .........................

پس از پاسخ گویی در زمان مقرر، برگه ها را به منظور تصحیح و نمره گذاری  جمع آوری می کنیم .

در همین زمان میان دانش آموزان حرکت می کنیم تا اشتباهات فاحش آنها رابررسی کرده ،‌ قبل از شروع درس توضیح شفاهی دهیم .

وسایل مورد نیاز :برگه های سؤالات

فعالیتهای معلم : توضیح آزمون ، توزیع برگه های آزمون

فعالیتهای دانش آموز : پاسخ به سؤالات کتبی و شفاهی به صورت انفرادی یا گروهی

زمان : 10 دقیقه

ﻫ ) آمادگی و ایجاد انگیزه : (معرفی محتوا و روش آمادگی )

 

روشها وفعالیتهای پیشنهادی :

 قبلاً از دانش آموزان انجام موارد زیررا  خواسته ایم  :

1 ـ اعداد 12 ــ 1را برروی کارتهای جداگانه بنویسند .

2 ـ اعداد 12 ـ 1 را از روی کتاب به زبان عربی  در کارتهای جدا بنویسند .

3 ـ دو ساعت مقوایی درست کنند . بر روی یکی اعداد 12 ـ1 به زبان عربی نوشته شود و ساعت دیگر خالی باشد .

4 ـ دوازده کتاب غیر درسی ( ترجیحاً مرتبط با درس عربی ) به امانت گرفته و به کلاس بیاورند .

5 ـ‌ دوازده برگ درخت ، برگ کاغذ ( ترجیحاً رنگی ) ،مجله ، روزنامه یانوعی میوه (پرتقال ) به کلاس بیاورند .

6 ـ تهیه ی چارت صفحات 111 ، 114 ، 115 کتاب درسی

7 ـ در صورت امکان ،ساخت دست سازه ی "جعبه ی الکتریکی اتصال عدد به معدود".

8 ـ کتاب ریاضی یکی از دانشمندان ریاضیدان جهان اسلام  به زبان عربی ، مانند "مفتاح الحساب ، تالیف جمشید غیاث الدین الکاشی "

    تهیه و آورد ن این ابزارها به کلاس درس  بهترین انگیزه را برای شروع درس به ما خواهد داد .

وسایل مورد نیاز : همه ی موارد ذکر شده در بالا ،گچهای رنگی وتخته ، رایانه

فعالیتهای معلم : بررسی صحت و دقت ابزارها وچینش مناسب آنها در کلاس

فعالیتهای دانش آموز : تحرک و جنب وجوش وسؤالات احتمالی

زمان : 5 دقیقه

 

و ) ارائه ی تدریس : (ترسیم ساختار برای درس )

 

بخش اول : شمارش اعداد

 

روشها و فعالیتهای پیشنهادی :

1 ـ ابتدا از دانش آموزان می خواهیم کارتهای اعداد ریاضی را بخوانند . (احتمالاً بعضی از آنها می خندند ‍؟ ! )

2 ـ کارتهای اعداد به زبان عربی را یکی یکی نشان می دهیم تا بخوانند . اگر شنیدیم که اشتباه می خوانند ،خواهش می کنیم سکوت کنند . خودمان چندین بار می خوانیم تا آنها تکرار کنند .

3 ـ بعد از گروه بندی، در گروههای خود  تکرارمی کنند .  

4 ـ ساعتی  که روی آن اعداد عربی نوشته شده است ،  را با هم می خوانیم . زمانی که مطمئن شدیم که همه ی دانش آموزان یاد گرفته اند ،ساعت خالی را نشان می دهیم تا با گردش عقربه ها بوسیله ی دست ما ، جای اعداد را به عربی بخوانند .

وسایل مورد نیاز :‌

کارتهای اعداد ، ساعتهای مقوایی

فعالیتهای معلم :

توضیح ،پرسش وپاسخ ،تکرار    

زمان : 10 دقیقه

 

بخش دوم  : آموزش قواعد عدد ومعدود :

 

روشها وفعالیتهای پیشنهادی :

1 ـ کتابهای کتابخانه را یکی یکی برداشته وجملات زیر را می گوییم : 

عندی کتاب واحد . عندی کتابان اثنان . عندی ثلاثه کتب . ...........

2 ـ سپس جملات زیر را می گوییم :‌

عندی برتقاله واحده . عندی برتقالتان اثنتان . عندی ثلاث برتقالات . ................

3 ـ بعد از تکرار این جملات ، به توضیح قواعد عدد ومعدود می پردازیم.

4 ـ بعد از اتمام این مرحله ، هر دانش آموزی که بتواندبه سؤالات معلم پاسخ دهد،یک پرتقال جایزه می دهیم !!!

5 ـ درپایان این بخش با نشان دادن کتاب ریاضی یکی از ریاضیدانان مسلمان به زبان عربی  بر اهمیت بحث عدد و زنده بودن زبان عربی به عنوان زبان علم تاکید کرده ،به پرسشهای احتمالی پاسخ می دهیم .

وسایل مورد نیاز :

کتابهای کتابخانه ، پرتقال ،گچهای رنگی وتخته  ، چارتهای آموزشی               

فعالیتهای معلم :

سخنرانی ، توضیح قواعد ، پرسش و پاسخ ،تکرار و تمرین ، نظارت بر کارهای گروهی

فعالیتهای دانش آموز :

کار گروهی ، پرسش وپاسخ ،تکرار و تمرین

زمان : 20 دقیقه

 

بخش سوم : تدریس متن :

 

از دانش آموزان می خواهیم به صورت گروهی ، صفحه  ی 117 کتاب درسی را ترجمه کنند .(با استفاده از فرهنگ لغت کتاب  )

سپس واژگان راتوضیح می دهیم . درصورت داشتن فرصت می توان لوحهای فشرده ی مستند زیبا از شگفتیهای آفرینش نشان داد .

زمان : 5 دقیقه

 

فعالیتهای پس از تدریس :

 

الف ) جمع بندی و فعالیتهای تکمیلی :

 

روشها و فعالیتهای پیشنهادی :

1 ـ از دانش آموزان می خواهیم به صورت گروهی نزدیک چارت نصب شده آمده ، بار دیگر آموخته های خود را مرور کنند .

2 ـ لوح فشرده ی متنی را که از روی کتاب " اللغه العربیه الحدیثه " (به صورت مولتی مدیا ) تهیه کرده ایم نمایش می دهیم و تکرار وتمرین می کنیم  . 

3 ـ شعر مربوط به احکام معدود را می خوانیم ودانش آموزان در صورت تمایل یادداشت می کنند .

زمان : 10 دقیقه

 

ب ) ارزشیابی درس :

  

روشها وفعالیتهای پیشنهادی :

بر روی کاغذ A4 سؤالات متنوعی را به روش تستی وکوتاه پاسخ مانند :للترجمه ، للتعریب ، صحیح و غلط ، جای خالی و وصل کردنی تنظیم کرده ایم . آنها را میان گروهها توزیع کرده ، پس از پاسخ دادن جمع آوری می کنیم . نماینده ی هر گروه باید به موارد پاسخ خود ، با دلیل توضیح دهد . (مع بیان السبب )

زمان : 10 دقیقه

 

ج ) تعیین تکلیف : بخش اول : اجباری

 

1 ـ حل تمرینهای کتاب

2 ـ حل سؤالات تهیه شده توسط معلم

 

بخش دوم : اختیاری

 

1 ـ تنظیم مکالمه ای که در آ ن بحث عدد را بگنجانند ‍ .

2 ـ بازی " مرغی دارم روزی 3 تا تخم می گذارد " را در کلاس اجرا کنند . مثلاً :

لی دجاجه تبیض کل یوم بیضاً واحدا . لماذا بیضاً واحدا ؟ فکم بیضاً ؟ ثلاثه بیوض .

متن این بازی را می توانند خود دانش آموزان تنظیم کنند یا معلم در اختیار آنها بگذارد .

3 ـ اعداد به کار رفته در قرآن کریم را استخراج کرده ، رابطه ی عدد معدود را

توضیح دهد .

4 ـ برای بحث عدد و معدود با ذوق وسلیقه ی خود ، دست سازه یا وسایل کمک آموزشی بسازند تا در نمایشگاه مدرسه ، منطقه یا استان به نمایش در آید .

زمان : 5 دقیقه